Wiele osób spotkało się nie raz z niewielkimi, blaszanymi tabliczkami z wytłoczonymi znakami. Za małe na samochód i na motocykl okazywały się być tablicami rejestracyjnymi pochodzącymi z rowerów. Poniżej publikuję zebrane informacje na temat zasad wydawania znaków rejestracyjnych dla rowerów.

W latach 1920-1936 ustalenie wzorów, wymiarów, barw, układu itp tablic leżało w gestii władz powiatowych lub miejskich (gminnych). Najczęściej tablice z tego okresu zawierały rok wydania, nazwę powiatu i kolejny numer. Tablice te co roku były zmieniane. ich kształty były różne (owalne, kwadratowe itp.).

Od 15.09.1936 wprowadzono jednolite tablice rowerowe dla całej Polski. Oto wyciąg z przepisów regulujących wydawanie tablic.

Zastosowanie: rowery, wózki rowerowe poruszane siłą nóg, a od 1937 r. także oraz motocykle o poj. silnika poniżej 100 cm3. Tablicę umieszczano z tyłu za siodełkiem prostopadle do osi roweru.

Barwa i budowa:
Barwy: tło żółte, litery i cyfry czarne tłoczone.

Wygląd:

1. wszystkie województwa poza woj. śląskim:
Jedna litera + 5 cyfr, z czego 2 pierwsze oznaczały województwo. Jako litery nie mogły być używane: F,G,J,O,Q,V. Pod numerem znajdowała się data ważności tablicy tj. napis "1936/1937"
Wymiary: 120 na 76 mm, czcionka: litery i cyfry 35 na 13 mm, grubość kreski 4 mm, cyfry oznaczające lata 20 na 8 mm, grubość kreski 2 mm

Cyfrowe wyróżniki województw:
01-05 - Miasto warszawa
06-08 - woj. białostockie
09-12 - woj. kieleckie
13-16 - woj. krakowskie
17-20 - woj. lubelskie
21-23 - woj. lwowwskie
24-30 - woj. łódzkie
31-33 - woj. nowogródzkie
34-35 - woj. poleskie
36-47 - woj. pomorskie
48-83 - woj. poznańskie
84-85 - woj. stanisławowskie
86-87 - woj. tarnopolskie
88-93 - woj. warszawskie
94-96 - woj. wileńskie
97-99 - woj. wołyńskie

2. woj. śląskie:

6 cyfr od 100 100 w górę dzielone pomiędzy powiaty ziemskie i grodzkie (bez litery). Pod numerem znajdowała się data ważności tablicy tj. napis "1936/1937"
Wymiary: tak jak tablice w pozostałych województwach.

Przykłady:
A-01234 - tablica rowerowa z Miasta Warszawy
1936/1937

100 101 - tablica rowerowa z woj. śląskiego
1936/1937

Tablice rejestracyjne na lata 1938-1939:

Zastosowanie: rowery, wózki rowerowe poruszane siłą nóg, motocykle o poj.
silnika poniżej 100 cm3. Tablicę umieszczano z tyłu za siodełkiem prostopadle do
osi roweru.

Barwa i budowa:
Barwy: tło czarne; obramówka, litery i cyfry żółte tłoczone.

1. wszystkie województwa poza woj. śląskim
- W okresie styczeń 1938-lipiec 1938:
Jedna litera + 5 cyfr, z czego każde województwo miało określony przedział
cyfrowy. Jako litery nie mogły być uzywane: F,G,J,O,Q,V. Tablice dwurzędowe,
na górze litera, kropka (taki myslnik), 2 cyfry, a na dole 3 cyfry.
Wymiary: 105 na 105 mm, czcionka: litery i cyfry 35 na 20 mm, grubość kreski 6

Zastosowanie: rowery, wóżki rowerowe poruszane siłą nóg, motocykle o poj. silnika poniżej 100 cm3. Tablicę umieszczano z tyłu za siodełkiem prostopadle do osi roweru.

Barwa i budowa:
Barwy: tło czarne; obramówka, litery i cyfry żółte tłoczone.

Przedziały cyfrowe dla poszczególnych województw:
01000-04499 - Miasto warszawa
04500-08999 - woj. białostockie
09000-12999 - woj. kieleckie
13000-16999 - woj. krakowskie
17000-20999 - woj. lubelskie
21000-23999 - woj. lwowskie
24000-30999 - woj. łódzkie
31000-33999 - woj. nowogródzkie
34000-35999 - woj. poleskie
36000-47999 - woj. pomorskie
48000-83999 - woj. poznańskie
84000-85999 - woj. stanisławowskie
86000-87999 - woj. tarnopolskie
88000-93999 - woj. warszawskie
94000-96999 - woj. wileńskie
97000-99999 - woj. wołyńskie

W okresie od lipca 1938-wrzesień 1939 (koniec II Rzeczpospolitej):
Jedna litera + 5 cyfr, z czego 2 pierwsze oznaczały województwo. Jako litery nie mogły być uzywane: F,G,J,O,Q,V.
Wymiary: 105 na 105 mm, czcionka: litery i cyfry 35 na 20 mm, grubość kreski 6 mm.

Cyfrowe wyróżniki województw:
01-05 - Miasto warszawa
06-08 - woj. białostockie
09-12 - woj. kieleckie
13-16 - woj. krakowskie
17-20 - woj. lubelskie
21-23 - woj. lwowwskie
24-30 - woj. łódzkie
31-33 - woj. nowogródzkie
34-35 - woj. poleskie
36-47 - woj. pomorskie
48-76 - woj. poznańskie     
77 - woj. wołyńskie
78 - woj. białostockie
79-80 - woj. kieleckie
81 - woj. lubelskie
82 - woj. pomorskie
83- woj. warszawskie
84-85 - woj. stanisławowskie
86-87 - woj. tarnopolskie
88-93 - woj. warszawskie
94-96 - woj. wileńskie
97-99 - woj. wołyńskie     

2. woj. śląskie:

6 cyfr od 100 100 w górę dzielone pomiedzy powiaty ziemskie i grodzkie (bez litery).
Wymiary: tak jak tablice w pozostałych województwach.

Przykłady:
A-01234 - tablica rowerowa z Miasta Warszawy
100 101 - tablica rowerowa z woj. śląskiego

Tablice dla rowerów wojskowych:


Istaniały od 1938 r.
Wymiary: tak jak tablice rowerów cywilnych z lat 1938-39
Barwa, wygląd:
tło czarne, obramowanie, litera, cyfry białe tłoczone

Litera W (wyróżnik rowerów wojskowych) cyfra, kropka, 4 cyfry. Tablice dwurzędowe. Na górze litera W cyfra, kropka (taki myślnik), cyfra, a na dole 3 cyfry.

UWAGA: Najprawdopodobniej z tego okresu pochodzą też trójrzędowe tablice trójkątne - barwy i budowa: czarne tło, żółte obramowanie i znaki (patrz niżej) , na górze litera pod nią 2 cyfry, a pod nimi 3 cyfry. Są one spotykane w kolekcjach i na aukcjach allegro. Wyróżniki dla województw takie same jak na tablicach kwadratowych z tego okresu. Być może w trakcie lat 1938-39 zmieniono kształt tablic z prostokątnych na trójkątne lub wprowadzono trójkątne tablice dla określonego rodzaju rowerów (np. rowery firmowe i/lub państwowe, czy też rowery z silnikiem). Niestety nie udało mi sie dotrzeć do żadnych dokumentów na ten temat, stąd jeśli chodzi o tablice rowerowe trójkątne są to tylko domysły.

Tablice rejestracyjne z okresu okupacji 1939-1945:
Na terenach okupacji niemieckiej (tak w Rzeszy jak i w GG) każdy powiat (gmina) wydawały tablice według własnego uznania ustalając jej wzory, wymiary, barwy, układu itp. Na terenie okupacji sowieckiej też istniały tablice rowerowe, ale jakie tego nie wiem


Tablice rejestracyjne z lat 1945-46:

Ustalenie wzorów, wymiarów, barw, układu itp tablic leżało w gestii władz powiatowych lub miejskich (gminnych). Najczęściej tablice ztego okresu zawierały rok wydania, nazwę powiatu i kolejny numer - jak w latach 1920-1936. Często tablice te co roku były zmieniane. ich kształty były różne (owalne, kwadratowe itp.).


Tablice rejestracyjne z lat 1947-1948:

Barwa: Tło czarne, obramowanie, litery, cyfry żółte tłoczone.
Budowa: w góry tablicy znajdowała się nazwa powiatu oraz napis ROK 1947/48, na dole 4 lub 5 cyfr.
Brak bliższych danych

Przykład:
Powiat Częstochowa
ROK 1947/48
22 113


Tablice rejestracyjne z okresu 1949-1950/51:
Tablice z okresu 1947/1948 były ważne do 30.09.1949 r. Potem trzeba było je wymienić na tablice z okresu 1949-50/51.

Zastosowanie: Zastosowanie: rowery, wóżki rowerowe poruszane siłą nóg, motocykle o poj. silnika poniżej 100 cm3. Tablicę umieszczano z tyłu za siodełkiem prostopadle do osi roweru.

Barwa i budowa:
Barwy: tło czarne; obramówka, litery i cyfry białe tłoczone.
Budowa:
Jedna litera + 5 cyfr, z czego każde województwo miało określony przedział cyfrowy jednakowy w każdej serii z wyjątkiem serii z literami : J, O., gdzie był inny podział (patrz poniżej). Jako litery nie mogły być początkowo używane: J,O,Q,V, ale można było stosować literę Ł. Od czerwca 1950 r. dopuszczono używanie liter: J, O. Tablice dwurzędowe, na górze litera, myślnik, 2 cyfry, a na dole 3 cyfry.
Wymiary: 88 na 78 mm, czcionka: litery i cyfry 24 na 15 mm, grubość kreski 6 mm.

Przedziały cyfrowe dla poszczególnych województw w każdej serii, z wyjątkiem serii z literami: J, O:
00001-01499 - woj. białostockie
01500-06999 - woj. gdańskie
07000-11499 - woj. kieleckie
11500-18999 - woj. krakowskie
19000-21999 - woj. lubelskie
22000-22999 - Miasto Łódź
23000-30999 - woj. łódzkie
31000-33999 - Woj. olsztyńskie
34000-41999 - woj. pomorskie z/s w Bydgoszczy
42000-59999 - woj. poznańskie
60000-62499 - woj. rzeszowskie
62500-76499 - woj. śląskie z/s w Katowicach
76500-81499 - woj. szczecińskie
81500-82499 - Miasto Warszawa
82501-86999 - woj. warszawskie
87000-92599 - woj. wrocławskie

Dodatkowe przedziały cyfrowe dla poszczególnych województw w każdej serii z wyjątkiem serii z literami: J, O wprowadzone w czerwcu 1950 r.:

92600-95499 - woj. wrocławskie
95000-99500 - woj. poznańskie
99501-99855 - woj. pomorskie
99856-99999 - woj. warszawskie

Przedziały cyfrowe dla województw w seriach z literami J, O wprowadzone również w czerwcu 1950 r.:
J 00001-J 32250 - woj. białostockie
J 32250-J 43250 - woj. gdańskie
J 43251-J 63250 - woj. wrocławskie
J 63251-J 83250 - woj. rzeszowskie
O 00001-O 60000 - woj. śląskie
O 60001-O 99999 - woj. pomorskie

Przykłady:
A-00001 - tablica rowerowa z woj. białostockiego
O-35123 - tablica rowerowa z woj. śląskiego


Tablice rejestracyjne z roku 1951:

Tablice z okresu 1949-50 mogły być wydawane jeszcze w 1951 r. aż do wyczerpania zapasów. Po zakończeniu zapasów tablic z okresu 1949-50 można było wydawać tablice poniżej opisane z okresu 1951

Zastosowanie: Zastosowanie: rowery, wóżki rowerowe poruszane siłą nóg, motocykle o poj. silnika poniżej 100 cm3. Tablicę umieszczano z tyłu za siodełkiem prostopadle do osi roweru.

Barwa i budowa (tak jak tablice 1949-50/51):
Barwy: tło czarne; obramówka, litery i cyfry białe tłoczone.
Budowa:
Dwie litery (pierwsza oznaczała województwo) + 3 cyfry. Jako drugie litery nie mogły być początkowo używane: B,D,I,J,O,Q,V z wyjątkiem województwa katowickiego i wrocławskiego, gdzie można było używać jako drugiej litery B. Tablice dwurzędowe, na górze 2 litery, a na dole 3 cyfry.
Wymiary (tak jak tablice 1949-50/51): 88 na 78 mm, czcionka: litery i cyfry 24 na 15 mm, grubość kreski 6 mm.

Wyróżniki literowe województw:
A - woj. białostockie
C - woj. bydgoskie
E - woj. gdańskie
F - woj. katowickie
G - woj. kieleckie
H - woj. koszalińskie
K - woj. krakowskie
L - woj. lubelskie
M - woj. łódzkie
N - Miasto Łódź
P - woj. olsztyńskie
R - woj. opolskie
S - woj. rzeszowskie
T - woj. poznańskie
U - woj. szczecińskie
W - woj. wrocławskie
X - woj. zielonogórskie
Y - Miasto Warszawa
Z- woj. warszawskie

Przykłady:
WA 123- tablica rowerowa z woj. wrocławskiego


Tablice rejestracyjne z lat 1952-1953:

Tutaj wiem bardzo niewiele ponieważ nie dotarłem do aktów prawnych z tego okresu, ale najprawdopodobniej w latach 1952-53 nadal wydawano tablice rowerowe z okresów: okres 1949-1950/51 i okres 1951. Potwierdzają to dowody rejestracyjne rowerów z lat 1952-1953.

Tablice rowerowe zaprzestano wydawać w styczniu 1954 r., jednocześnie obniżając podział do 50 cm3 powyżej którego rower z silnikiem był już motocyklem, ale obowiązek rejestracji rowerów istniał do 1964 r. W okresie 1954-64 wydawano jedynie kartę rowerową (taki dowód rejestracyjny roweru). W 1959 r. wprowadzono tablice dla motorowerów, wózków motorowerowych, wózków inwalidzkich z silnikiem i rowerów wielośladowych. Te tablice opisuję już jako uzupełnienie do opisu tablic z 1956 r. i to są już dobrze nam znane tablice białe z czarnymi znakami 2 litery + 4 cyfry, a potem 3 litery + 3 cyfry.
Przez cały okres wydawania tablic rowerowych rowery rejestrowano w Urzędach Gmin.


Wiele cennych informacji zaczerpnąłem ze strony rejestracje.uctb.pl, której dokładną lekturę serdecznie polecam.